Sve što trebate znati o humanom papiloma virusu (HPV): Simptomi, prenošenje, dijagnoza i liječenje

Uvod u humani papiloma virus (HPV)

Humani papiloma virus (HPV) pripada rodu Papiloma virusa iz porodice Papovaviridae. To su DNK virusi sa cirkularnim dvolančanim genomom. Replikacija virusa odvija se u jedru, a izlaz iz ćelije nastaje njeno lizie. HPV virusi su otporni na visoke temperature i organske rastvarače. Postoji više od 80 poznatih tipova HPV koji izazivaju različite vrste bradavica kod ljudi, uključujući kožne, plantarnih, ravne i laringealne papilome, dok oko 30 tipova uzrokuje polne kondilome.

Tipovi HPV i njihove manifestacije

Low-risk tipovi, kao što su 6, 11, 41, 43 i 44, odgovorni su za nastanak genitalnih bradavica (condylomata acuminata) koje se prvenstveno prenose polnim putem. S druge strane, high-risk tipovi poput 16,18,31,35,39,45,51,52 i 56 povezani su sa abnormalnostima epitela vrata materice, poznatim kao cervikalna displazija, i mogu dovesti do malignih promjena bez vidljivih simptoma.

Načini prenošenja HPV-a

HPV se prenosi direktnim kontaktom sa zaraženom kožom ili sluzokožom, čak i bez vidljivih oštećenja. Virus može inficirati genitalni trakt, gornji respiratorni sistem, kao i konjunktivu oka, ali glavni rezervoar je genitalna sluzokoža i koža. Prenos može biti polnim putem, vertikalno sa majke na dijete (što može izazvati laringealne papilome kod novorođenčadi) ili autoinfekcijom rukama sa zaraženih mesta. Prema medicinskim saznanjima, infekcija HPV-om ostaje trajna, ali se simptomi mogu kontrolisati ćelijskom imunošću.

Simptomi i patološki značaj

Većina zaraženih nema simptome, no kod nekih se pojavljuju genitalne bradavice nekoliko nedelja ili mjeseci nakon infekcije. One se najčešće nalaze na različitim dijelovima genitalne regije, pri čemu su kod žena prisutne na usnama vagine, perineumu i portio vaginalis uteri, dok se kod muškaraca javljaju na penisu i anusu. Bradavice imaju karfiolastu površinu, mekane su i često bezbolne, ali mogu uzrokovati sekundarne infekcije i neprijatan miris.

Veza između HPV-a i raka grlića materice

HR tipovi HPV (naročito 16, 18, 31 i 45) stvaraju gotovo nevidljive bradavice koje mogu postati maligne. Prelaz iz benignih u maligne promjene zavisi od dodatnih faktora kao što su infekcija herpes simpleks virusom, slab imuni sistem i pušenje. Tipovi 6 i 11 izazivaju kondilome koji nisu povezani sa rakom. Postoje i rijetki slučajevi kondiloma usana i usne duplje izazvani oralnim kontaktom.

Dijagnoza i liječenje HPV-a

Dijagnoza se postavlja uzimanjem brisa s vrata materice ili mokraćne cevi, a potvrđuje PCR analizom jer se virus ne može kultivisati. Liječenje fokusira uklanjanje vidljivih promjena hirurškim metodama (skalpel, laser), krioterapijom, elektroterapijom ili LEEP postupkom. Također se koristi lokalna terapija podofilinom i imunomodulatorima, međutim ni jedno liječenje ne garantuje potpunu eliminaciju virusa jer kondilomi često recidiviraju.