Sveobuhvatni vodič kroz uzroke, dijagnostiku i liječenje steriliteta kod muškaraca i žena

Definicija steriliteta

Sterilitet označava nemogućnost zatrudnjivanja nakon godine dana redovnih polnih odnosa bez kontracepcije, pri čemu se odnosi odvijaju najmanje dva puta sedmično ili jednom u četiri dana. Primarni sterilitet podrazumijeva da nije bilo prethodne trudnoće, dok je sekundarni sterilitet nemogućnost začeća nakon prethodne trudnoće, bez obzira na ishod.

Problem steriliteta u populaciji

Oko 15% parova u reproduktivnom dobu suočava se sa sterilitetom, pri čemu se ovaj problem sve više povećava. Razlozi uključuju ubrzano polno sazrevanje i odlaganje rađanja zbog socijalnih ili materijalnih faktora, što smanjuje plodnost, posebno nakon 35. godine života.

Ženski uzroci neplodnosti

Među najvažnijim ženskim uzrocima je sindrom anovulacije sa poremećajima hormona i menstrualnog ciklusa. Prema Svjetskoj zdravstvenoj organizaciji, postoje različite grupe poremećaja jajnika i hipotalamičko-hipofizne disfunkcije, kao i urođene ili stečene anomalije genitalnog trakta. Problemi poput amenoreje, policističnih jajnika, insuficijencije žutog tijela i endometrioze bitni su faktori. Takođe, infekcije, neadekvatna upotreba kontraceptiva i odlaganje trudnoće dodatno doprinose

Muški uzroci steriliteta

Muška neplodnost često je povezana sa smetnjama u transportu spermatozoida, poremećajima ejakulacije i oštećenjima spermatogeneze. Uobičajeni razlozi uključuju hromozomske i genetske poremećaje, kriptorhizam, varikokelu i utjecaje infekcija, lijekova, alkohola ili psihe. Pravovremena dijagnoza ovih faktora je ključna za uspješno liječenje.

Dijagnostička obrada

Obrada steriliteta zahtijeva ispitivanje oba partnera jer je problem prvenstveno bračni. Za žene obuhvata ginekološki pregled, hormonalne analize, ultrazvuk (folikulometriju), postkoitalni test, histerosalpingografiju, laparoskopiju i histeroskopiju. Takođe se rade imunološki i genetski testovi. Kod muškaraca se vrši detaljna anamneza, fizički pregled i laboratorijske pretrage spermograma, spermokulture, endokrinog statusa i kariotipizacije.

Savremene metode liječenja

Napredne tehnike poput vantjelesne oplodnje (IVF) i direktne intracitoplazmatske injekcije spermatozoida (ICSI) omogućavaju liječenje ranije neizlječivih oblika steriliteta. Uprkos napretku, uspjeh liječenja iznosi oko 50% parova, što naglašava potrebu za pravovremenom i sistematičnom dijagnostikom i terapijom.