Variksi jednjaka: Uzroci, simptomi i savremeni načini liječenja krvarenja kod ciroze jetre

Šta su variksi jednjaka?

Variksi jednjaka su prošireni krvni sudovi u jednjaku koji nastaju zbog zastoja u protoku portalne krvi, najčešće uslijed oboljenja jetre. Kad protok kroz jetru postane otežan, krv se preusmjerava kroz venski splet jednjaka, koji se tada širi i postaje podložan krvarenju.

Glavni uzroci nastanka

Dominantni uzrok variksa jednjaka jeste ciroza jetre, a najčešći faktori koji dovode do ove bolesti su alkoholizam, virusni hepatitis i žučni kamenci. Ciroza i povezano krvarenje iz jednjaka predstavljaju ozbiljnu opasnost po život, sa stopom smrtnosti od oko 50%.

Klinička slika i simptomi

Variksi se javljaju kao komplikacija ciroze zbog zastoja krvi u portnom sistemu. Povećan pritisak i protok krvi kroz varikse često rezultiraju krvarenjem, što se manifestuje obilnim povraćanjem krvi (hematemeza), katranastom stolicom (melena), anemijom, i šokom sa simptomima kao što su bleda koža, hladan znoj, sinkopa i pad krvnog pritiska.

Dijagnostika

Urgentna ezofagogastroduodenoskopija (EGD) je ključna za precizno određivanje mjesta i intenziteta krvarenja tokom akutnog epizoda. Ova metoda također omogućava sprovođenje adekvatne hemostaze.

Metode liječenja variksa jednjaka

Za snižavanje povišenog portnog pritiska koriste se beta blokatori, poput propranolola, kao i nitrati iz grupe vazodilatatora. Pacijenti sa akutnim krvarenjem moraju biti hitno transportovani u bolnicu, gdje je neophodna intravenska nadoknada izgubljene krvi i tečnosti. I.V. primjena lijekova za smanjenje pritiska u veni porte može umanjiti ili zaustaviti krvarenje.

Endoskopska terapija, poput skleroziranja i ligiranja variksa, je efikasna u zaustavljanju krvarenja. Nakon uspješne intervencije nastavlja se transfuzija i i.v. terapija radi prevencije ponovne epizode. Kod neuspjeha medikamentozne i endoskopske terapije razmatra se hitna ugradnja transjugularnog intrahepatičnog portosistemskog shunta (TIPS). Do organizacije ovih procedura može se koristiti balonska tamponada uz i.v. liječenje za kontrolu krvarenja.