loading icon

BLOG

Blog Ordinacije.me objavljuje stručne tekstove ljekara iz privatnih i javnih zdravstvenih ustanova na teritoriji Crne Gore. Pored stručnih tekstova, koji čine jednu od dvije glavne sekcije bloga, u drugoj sekciji nudi sve servisne informacije i obavještenja u vezi sa radom i funkcionisanjem zdravstvenih ustanova, razne novitete i ostale opšte informacije.

baner image

Vanmaterična trudnoća

13/11/2019

Prva pomisao nakon izostanka menstrualnog krvarenja kod žene, koja je i dalje u reproduktivnom dobu, seksualno aktivna i ne koristi zaštitu, jeste moguća trudnoća.

 

Osjećaj jutarnje mučnine, pospanosti, nadutosti u trbuhu, vrtoglavica i bolne grudi mogu biti nesigurni znaci rane trudnoće. Sa druge strane, test na trudnoću, obavljen prvim jutarnjim urinom, sigurniji je pokazatelj trudnoće. Medjutim, sve do ultrazvučne kontrole ne može se sa sigurnošću reći da li se radi o trudnoći koja je locirana u materici, ili se, pak, radi o vanmateričnoj trudnoći.

U normalnim okolnostima oplodnja jajne ćelije se dogadja u jajovodu. Oplodjena jajna ćelija putuje prema materičnoj šupljini i šestog dana od oplodnje usadjuje u pripremljenu materičnu sluznicu. U 95% do 98% slučajeva vanmaterična trudnoća se usadjuje u  jajovodu, a rjedje na jajniku u trbušnoj duplji, ili u grliću materice. Postoje, ali su veoma rijetki slučajevi u kojima se istovremeno desi materična i vanmaterična trudnoća.

Vanmaterična ili ektopična trudnoća predstavlja svaku trudnoću koja se razvija van materične duplje. Ukoliko postoji prepreka na putu oplodjene jajne ćelije, ona ostaje uz to mjesto prepreke i tu se usadjuje. Opisane su i vanmaterične trudnoće u jajovodu zbog loših pokreta jajovoda koji su nepravilno razvijeni (hipoplastični jajovodi). Najučestaliji razlozi prepreka u jajovodu su upalne priraslice. Hronični upalni procesi, uzrokovani seksualno prenosivim bakterijama (Chlamydia trahomatis, Mycoplasma hominis, Ureaplasma urealiticum), su najčeći razlozi oštećenja jajovoda. Promjene na sluznici jajovoda mogu biti izazvane, kako raznim upalnim procesima, medju kojima su i oni u karlici, tako i odredjenim hirurškim intervencijama, često kod žena sa spiralom u materici, ili nakon sprovodjenja postupaka medicinski potpomognute oplodnje. Takodje, još neki razlozi nastanka vanmateične trudnoće su: urodjene anomalije genitalnih organa, miomi, endometrioza, kao i pušenje.

Humani horionski gonadotropin (beta HCG) je hormon trudnoće, čija je vrijednost u vanmateričnoj trudnoći niža, nego u materičnoj, te je tako jedan od njenih pokazatelja. Serijskim odredjivanjem beta HCG- a kod vanmaterične trudnoće nema pravilnog porasta. Često se desi da se dobiju iste vrijednosti, ili se čak javlja i blagi pad.

Transvaginalni ultrazvučni pregled je neinvazivna dijagnostička metoda kojom se najčešće otkriva vanmaterična trudnoća. U materičnoj šupljini se ne uočava trudnoća, već se otkriva promjena u predjelu jajovoda i prisustvo tečnog sadržaja u karlici.

Raznolikošću simptoma, vanmaterična trudnoća oponaša mnogobrojne poremećaje i abnormalnosti rane trudnoće. Pored izostanka menstruacije, javlja se i bol po dnu trbuha, koji se opisuje kao iznenadno probadanje, bol u ramenu, mučnina i povraćanje. Javlja se krvarenje koje je najprije oskudno, tamnije i nije nalik menstrualnom. Kada se vanmaterična trudnoća ne prepozna na vrijeme, ili se dogodi da se žena kasno javi ginekologu, usled krvarenja u trbuhu, nastaje jak bol koji se opisuje kao ubod nožem i dolazi do gubitka svijesti. U malom broju slučajeva vanmateična trudnoća se rešava bez operacije. Moguće je samoizlečenje kada se dogodi potpuni spontani pobačaj iz jajovoda, ili resorpcija trudnoće u jajovodu. Pod kontrolom ultrazvuka moguće je i ubrizgavanje ljekova u jajovod koji rješavaju vanmateričnu trudnoću bez operativnog zahvata. Medjutim, najveći broj vanmateričnih trudnoća se obavlja operativno (laparoskopskim putem ili kalsičnom operacijom). Dobra vijest je da se ovakav zahvat obavlja rutinski i uspješno u najvećem broju slučajeva, medjutim, bez pravovremenog hirurškog zahvata ovo stanje može biti fatalno, odnosno za posljedicu imati smrtni ishod.

Vanmaterična trudnoća se javlja u 0.3% do 1.5% svih trudnoća. Nakon hirurškog zahvata, 60% žena nema problema sa spontanim zatrudnjivanjem, 30% žena će vjerovatno imati problem sa ponovnim zatrudnjivanjem, dok 10% žena ima šansu za ponovljenom vanmateričnom trudnoćom.

Spremnost za ponovnu trudnoću je u velikoj mjeri individualni doživljaj, pod uslovom da su ispoštovane preporuke ljekara, te da je fizičko stanje žene stabilno. Opšta preporuka za novu trudnoću, ukoliko se liječenje vanmaterične trudnoće završilo operativno, jeste pauza od tri mjeseca.

 

Izvor: Ginekološko akušerska ordinacija i Specijalistička ambulanta za radiološku diagnostiku HERA - Podgorica