Hidrocefalus: Uzroci, simptomi i savremene metode liječenja povišenog pritiska u mozgu

Šta je hidrocefalus?

Hidrocefalus predstavlja proširenje moždanih komora izazvano povećanom količinom cerebrospinalnog likvora, što dovodi do povišenog intrakranijalnog pritiska u centralnom nervnom sistemu (CNS). Ovo stanje može nastati usljed različitih bolesti kao što su upale CNS-a, tumori, krvarenja ili povrede. Poremećaj nastaje zbog smetnji u oticanju, stvaranju ili odstranjivanju likvora, što je tečnost koja okružuje mozak i kičmenu moždinu.

Kako se likvor proizvodi i otapa?

Likvor se formira u mozgu u vezanim komorama poznatim kao ventrikuli, u tijelu zvanom plexus chorioideus. Iz bočnih komora prelazi u ostale dijelove mozga, a potom u prostor oko mozga i kičmene moždine, gdje se na površini mozga upija u vensku krv i eliminiše. Ovaj proces je važan zaštitni mehanizam CNS-a. Kada se ovaj ciklus poremeti, likvor se nakuplja, što može dovesti do oštećenja nervnog tkiva, pa čak i smrti.

Vrste hidrocefalusa

Hidrocefalus nije bolest, već stanje koje je posljedica druge bolesti, pa zavisi i prognoza. Postoje urođeni i stečeni hidrocefalusi, kao i hipertenzivni (s visokim pritiskom) i normotenzivni (s normalnim pritiskom). Takođe se dijeli na opstruktivni (zbog prepreka u odlivu likvora), malresorptivni (poremećaj upijanja likvora) i hipersekretorni (pretjerana produkcija likvora, često usljed tumora). Najčešći uzroci opstruktivnog su ožiljci, tumori i kongenitalne nepravilnosti, dok malresorptivni nastaje nakon krvarenja, upala ili povreda.

Klinička slika i simptomi

U dječjoj dobi hidrocefalus se manifestuje rapidnim rastom glave, razdvajanjem šavova lobanje, širenjem fontanele i vidljivim venama glave. Brzi razvoj može uzrokovati razdražljivost, povraćanje i poremećaj svijesti. Kod odraslih, budući da su kosti lobanje srasle, simptomi uključuju znakove povećanja pritiska u lobanji kao što su glavobolja, mučnina, povraćanje, problemi sa vidom i poremećaji hoda. Višak likvora povlači moždane mase prema kičmenom kanalu, što može uzrokovati ozbiljne komplikacije, pa i smrt.

Dijagnostika i liječenje

Za postavljanje dijagnoze koriste se kompjuterizovana tomografija (CT), magnetna rezonanca (NMR) i mjerenje pritiska likvora nakon lumbalne punkcije. Liječenje hidrocefalusa može uključiti smanjenje produkcije likvora putem kauterizacije ili uklanjanja horoidnog pleksusa, upotrebu lijekova kao što je acetazolamid, te povećanje oticanja likvora diureticima ili lumbalnom punkcijom. Takođe se koristi smanjenje intrakranijalnog pritiska kortikosteroidima i hipertoničnim rastvorima, kao i hirurške metode za postavljanje šanta koji preusmjerava višak likvora.