Moždani udar: Uzroci, simptomi i savremene metode lečenja karotidne bolesti u Kliničkom centru Niš

Bolesti krvnih sudova glave

Bolesti krvnih sudova glave zauzimaju treće mjesto među uzrocima smrtnosti, odmah iza bolesti srca i malignih oboljenja. Moždani udar nastaje na dva načina: pucanjem krvnih sudova u mozgu, što izaziva krvarenje u moždanom tkivu (hemoragijski udar), ili zapušenjem arterija koje dovode krv u mozak, što vodi do ishemijskih promjena zbog nedostatka kiseonika. Moždani udar često se razvija naglo i može biti smrtonosan u 20-40% slučajeva tokom prvih 48 sati. Ponovni udari se javljaju kod 30-50% preživjelih, dok skoro 17% ostaje u teškoj invalidnosti, a samo 10% se vraća na posao.

Patofiziologija i promjene na arterijama

Krv u mozak dovode dvije velike arterije: karotidne arterije koje snabdijevaju veliki mozak i vertebralne arterije koje vaskularizuju mali mozak. Kao i koronarne arterije srca, arterije glave mogu oboljeti uslijed ateroskleroze, gdje se na unutrašnjem zidu stvaraju ateromske naslage (ateromi) od masnog i fibrozog tkiva, koje mogu delimično kalcifikovati. Ove naslage sužavaju lumen arterija i smanjuju protok krvi, a mogu dovesti i do potpunog zapušenja krvnog suda. Sa površine ateroma mogu se odvajati sitne čestice koje izazivaju lokalne ishemijske promjene, a mogući je i nagli nastanak trombotične mase što blokira arteriju i izaziva akutni moždani udar.

Metode liječenja karotidne bolesti

Postoje dvije glavne metode uklanjanja ateromskih naslaga: klasična hirurška operacija karotidne endarterektomije (CEA), gdje se arterija otvara i plak uklanja, i novija metoda karotidnog stentiranja (CAS), pri čemu se kroz kateter postavlja metalni stent da sabije plak i otvori lumen arterije. Karotidni stenting je manje invazivan, bez opšte anestezije, sa brzim oporavkom i rezultatima sličnim hirurškim zahvatima.

Praksa u Kliničkom centru Niš

Zbog težine bolesti, u Kliničkom centru Niš osnovan je konzilijum koji okuplja stručnjake iz neurologije, vaskularne hirurgije i intervenicione radiologije. Konzilijum procjenjuje stanje pacijenata i preporučuje najbolju terapiju. Od 2007. godine u Institutu za radiologiju KC Niš izvode se karotidni stentovi, čime se sprječava ponavljanje moždanih udara i poboljšava stanje pacijenata sa teškim suženjem arterije.

Intervencija kod akutne tromboze

Poseban izazov predstavljaju pacijenti sa akutnom trombozom arterije koja može izazvati brz i fatalan ishemijski udar. U KC Niš početkom 2024. godine uspješno je izvedena intervencija postavljanja stenta kod pacijenta sa skoro potpunim zapušenjem desne karotidne arterije i teškom paralizom. Zahvat je izveden unutar šest sati od početka simptoma, što je omogućilo preživljavanje i važno poboljšanje stanja bez trajnih posljedica.