Primarna i sekundarna hiperhidroza: Sve što morate znati o prekomjernom znojenju i efikasnim terapijama

Šta je hiperhidroza?

Hiperhidroza predstavlja prekomjerno i nekontrolisano znojenje koje prelazi potrebe termoregulacije tijela. Ovaj problem pogađa oko 3% svjetske populacije, naročito mlađe ljude, stvarajući psihološke i socijalne teškoće. Postoje dvije vrste: primarna (idiopatska) hiperhidroza, bez poznatog uzroka, i sekundarna hiperhidroza, koja je posljedica bolesti poput hipertireoidizma, dijabetesa, tumora ili upotrebe određenih lijekova.

Vrste i nasleđivanje hiperhidroze

Primarna hiperhidroza se uglavnom manifestuje kao fokalna, zahvatajući dlanove, pazuhe, lice i tabane, dok je sekundarna često generalizovana i pokriva cijelo tijelo. Ovo stanje se može naslijediti autozomno dominantno sa varijabilnom penetracijom, pri čemu 25-50% pacijenata ima slične simptome u porodici.

Kako hiperhidroza utiče na život?

Primarna hiperhidroza se javlja u djetinjstvu ili pubertetu i značajno utiče na kvalitet života. Zbog konstantno vlažnih dlanova i znojenja ispod pazuha, oboljeli često izbjegavaju društvene kontakte, što dodatno povećava anksioznost i samim tim znojenje.

Dijagnoza i stepeni intenziteta

Dijagnoza je zasnovana na anamnezi i kliničkom pregledu. Intenzitet hiperhidroze dijeli se na blagi, umjereni i ozbiljni, ocjenjivan preko upitnika koji procjenjuju kvalitet života, kao što su HDSS i DLQI. Mogu se koristiti i testovi poput Minorovog testa i gravimetrije.

Terapijski pristupi u liječenju hiperhidroze

Pristupi liječenju uključuju dijetetske promjene za izbjegavanje provocirajuće hrane i pića, korišćenje antiperspiranata sa aluminijum hloridom, te lijekove poput sedativa i antiholinergika, iako su njihovi sporedni efekti ograničavajući. Jonoforeza i botulinum toksin (BOTOX®) koriste se za ciljano smanjenje znojenja, ali su efekti privremeni.

Definitivno rješenje za teže slučajeve predstavlja torakoskopska simpatektomija, minimalno invazivna hirurška procedura sa efikasnošću preko 99%. Operacija se izvodi u opštoj anesteziji, bez potrebe za dužim oporavkom, i donosi trenutni efekat suvih dlanova i pazuha.

Glavna neželjena pojava operacije je privremeno kompenzatorno znojenje leđa i stomaka, ali pacijenti ga uglavnom dobro podnose. Nakon zahvata, znojenje se normalizuje prilagođavajući temperaturi i fizičkoj aktivnosti.