Pseudomonas aeruginosa: Otporna Gram negativna bakterija sa opasnim infekcijama i komplikacijama kod ljudi

Opšti opis Pseudomonas aeruginosa

Pseudomonas aeruginosa (bacillus pyocyaneus) je široko rasprostranjena, izrazito otporna Gram negativna bakterija. Radi se o asporogenom bacilu koji se brzo kreće pomoću monopolarno raspoređenih flagela, a većina sojeva ima fimbrije. Ovo striktno aerobno mikroorganizmu prisutna je u malom broju kao deo fiziološke mikroflore creva i kože kod ljudi.

Virulencija i prenos

P.aeruginosa poseduje brojne faktore virulencije, uključujući celularne komponente, toksine i enzime. U poremećaju ravnoteže bakterijske flore creva, naročito kod djece, može izazvati enterokolitis sa visokim stepenom smrtnosti. Glavni faktori rizika za infekcije su imunološka insuficijencija, primjena invazivnih metoda i dugotrajno liječenje antibioticima, kortikosteroidima i imunosupresivnim lijekovima.

Medicinski značaj i kliničke manifestacije

Kod ljudi, Pseudomonas aeruginosa može izazvati različite infekcije, posebno kod hospitalizovanih pacijenata. Infekcije oka koje su destruktivnog karaktera često nastaju nakon traume ili hirurških procedura. Infekcije spoljašnjeg uha česte su kod plivača i lokalno su ograničene. Respiratorne infekcije javljaju se kod osoba sa hroničnim plućnim bolestima i neutropenijom. Endokarditis se najčešće pojavljuje kod intravenskih narkomana, zahvatajući trikuspidalne valvule sa hroničnim tokom.

P.aeruginosa može kolonizovati mjesta opekotina i prodrijeti u krvotok izazivajući septikemiju. Kod nekih pacijenata javlja se i karakteristična kožna lezija – ecthyma gangrenosum, hemoragična nekroza kože usljed destrukcije endotela arterola. Osim toga, bakterija može izazvati infekcije urinarnih i gastrointestinalnih traktova, kao i alimentarne toksiinfekcije. Sepsa nastaje kod pacijenata sa neutropenijom, dijabetesom ili malignim oboljenjima, sa visokom stopom smrtnosti.

Mikrobiološka dijagnostika i liječenje

Za izolaciju Pseudomonas aeruginosa koriste se različiti uzorci, uključujući briseve kože, gnoj, urin, krv, likvor i sputum, zavisno od lokalizacije infekcije. Preliminarna identifikacija zasniva se na izgled kolonija, prisutnosti plavo-zelenog pigmenta, specifične sladunjave arome, rastu na 42°C kao i pozitivnim oksidaza i katalaza testovima. Definitivna identifikacija zahtijeva niz fiziološko-biohemijskih testova.

Za terapiju se koriste cefalosporinski antibiotici treće generacije i aminoglikozidi poput amikacina, pri čemu je neophodno prilagoditi liječenje antibiogramom zbog varijabilne osjetljivosti sojeva.