Sistemski eritemski lupus: uzroci, simptomi, dijagnoza i najnovije metode liječenja

Šta je sistemski eritemski lupus?

Sistemski eritemski lupus (SEL) je autoimuna bolest koja utiče na više organskih sistema i karakteriše se prisustvom različitih autoantitela koja doprinose imunološkom oštećenju tkiva. Najčešće su zahvaćeni koža, bubrezi, zglobovi, hematopoezno tkivo i centralni nervni sistem.

Ko obolijeva i zašto?

Ova bolest najčešće pogađa mlade žene između 15. i 40. godine života, sa učestalošću od približno 1 na 2000 ljudi. Žene su 6 do 10 puta sklonije da obole od muškaraca. Uzrok nastanka lupus nije u potpunosti razjašnjen, ali se smatra da nastaje usljed kombinovanog djelovanja egzogenih faktora, kao što su infekcije i ultravioletni zraci, i endogenih faktora, uključujući genetsku predispoziciju i hormonski status.

Klinička slika sistema eritemskog lupusa

Početne simptome čine opća malaksalost, povišena temperatura, bolovi u zglobovima i mišićima, promjene na koži, anemija i smanjen broj leukocita. Tegobe često započinju jednim organskim zahvatanjem, a zatim se uključuju i drugi sistemi. Ključni znakovi su bol u zglobovima, kožne promjene poput eritema u obliku leptira na obrazima, rana na sluzokoži i vaskulitis. Bubrežne promjene su česte i mogu dovesti do hronične insuficijencije. Nervni sistem može biti pogođen napadima epilepsije ili psihozama, dok su hematološki poremećaji veoma česti.

Dijagnoza i liječenje

Dijagnoza se postavlja na osnovu karakteristične kliničke slike i potvrde prisustva specifičnih antitela u krvi. Minimalno četiri simptoma po savremenim kriterijumima potvrđuju bolest. Liječenje uključuje nefarmakološke i farmakološke metode, uz primjenu glikokortikoida, ciklofosfamida i drugih citotoksičnih lijekova. Cilj je postizanje remisije i kontrola bolesti s minimalnim nuspojavama. Novi lijekovi i terapijski režimi usmjereni su na selektivnu imunosupresiju i smanjenje štetnih efekata.

Prevencija i prognoza

Važno je izbjegavati izlaganje ultravioletnom zračenju i koristiti zaštitne kreme. Trudnoća je moguća ako je bolest u stabilnoj fazi uz medicinski nadzor. Prognoza zavisi od pravovremenog liječenja i pogođenih organa; više od 70% pacijenata živi duže od deset godina. Najčešći uzroci smrtnosti su bubrežna insuficijencija, infekcije i komplikacije vezane za nervni sistem.