Sjögrenov sindrom: simptomi, dijagnoza i efikasna terapija autoimune bolesti suvoće očiju i usta

Šta je Sjögrenov sindrom?

Sjögrenov sindrom predstavlja autoimunu bolest iz grupe sistemskih bolesti vezivnog tkiva, karakterisanu nedostatkom lučenja suza i pljuvačke, što dovodi do suvoće očiju i usta. Prvi put je opisao švedski oftalmolog Henrik Sjögren 1933. godine kod pacijenata sa reumatoidnim artritisom. Danas znamo da se ovaj sindrom može javiti i samostalno, bez drugih bolesti, što nazivamo primarnim Sjögrenovim sindromom.

Uzroci i posledice

Uzrok bolesti nije potpuno poznat, ali se smatra da genetska predispozicija u kombinaciji sa virusnim infekcijama utiče na imunološki sistem, pri čemu organizam napada žlezde sa spoljašnjim lučenjem, prvenstveno suzne i pljuvačne. Posledica su hronična zapaljenja i gubitak funkcije ovih žlezda. Ova bolest se češće javlja kod žena srednje životne dobi, devet puta češće nego kod muškaraca.

Suvoća očiju uzrokuje oštećenje oka i brojne nelagodnosti, dok smanjenje pljuvačke dovodi do brzog razvoja karijesa i gubitka zuba. Osim toga, mogu biti zahvaćene i druge egzokrine žlezde, što pogađa disajne puteve, varenje i genitalnu regiju.

Simptomi i dijagnostika

Sjögrenov sindrom može izazvati bolove i otoke perifernih zglobova, a često su zahvaćeni i drugi organi poput pluća, bubrega i nervnog sistema. Dijagnoza je izazovna jer simptomi ne moraju biti prisutni istovremeno, pa pacijenti često obilaze različite specijaliste. Važno je prepoznati kombinaciju suvoće očiju i usta, a potvrda se vrši testovima poput Schirmerovog testa za merenje produkcije suza i biopsijom malih pljuvačnih žlezda. Laboratorijski nalazi često pokazuju prisustvo autoantitela anti-Ro i anti-La.

Terapija

Terapija uglavnom cilja na ublažavanje simptoma: redovno korišćenje veštačkih suza i održavanje higijene usne šupljine uz antiseptičke ispirke i žvakaće gume bez šećera. Postoje i lekovi poput pilokarpina i cevimelina koji stimulišu lučenje suza i pljuvačke, ali se primenjuju uz lekarski nadzor. Kod zahvaćenosti drugih organa koriste se imunosupresivi i antizapaljenski lekovi. Iako terapija nije potpuno zadovoljavajuća, napredak u ranom prepoznavanju bolesti je značajan, te je neophodna multidisciplinarna saradnja reumatologa i drugih specijalista.