Sve što treba da znate o bakteriji Clostridium perfringens: simptomi, dijagnostika i liječenje teških infekcija

Osnovne karakteristike roda Clostridium

Rod Clostridium obuhvata brojne vrste bakterija koje su Gram pozitivni bacili, iako pokazaju Gram labilnost u starim kulturama. U preparatima se vide kao dugi i tanki štapići, pojedinačno ili grupisani u pakete koji liče na čiode zbog okrugle terminalne spore koja deformiše bakterijsko tijelo. Ove bakterije ne stvaraju kapsulu, ali proizvode enzime i snažne egzotoksine.

Serotipovi i patogenost

Clostridium perfringens je klasifikovan u pet serotipova (A-E) prema vrsti i količini egzotoksina i antigena. Za ljude su patogeni prvenstveno serotipovi A i C.

Put širenja i epidemiologija

C. perfringens je široko prisutan u prirodi, uključujući digestivni trakt životinja i ljudi. U rane dospijeva pasivno i izaziva različite vrste infekcija.

Klinički značaj i vrste infekcija

Klostridijalna mionekroza predstavlja akutno i teže oboljenje sa fulminantnim tokom. Nastaje usljed oštećenja mišića i kontaminacije rane klostridijama. Inkubacija traje od 12 sati do 3 dana, a prvi znak je jak bol na mjestu povrede. Gas se nakuplja u tkivu, što izaziva želatinozan otok, intravaskularnu hemolizu i nekrozu mišićnog tkiva, pa čak i ogoljavanje kosti. Bolest dovodi do toksičnog šoka i ima visoku smrtnost od 40 do 100%.

Anaerobni celulitis i fascitis su blaži oblici infekcija gdje klostridije kolonizuju nekrotično tkivo i šire se potkožno ili kroz interfascijalne prostore, stvarajući gas i supurativne procese, ali mišići ostaju pošteđeni. Prognoza je povoljnija.

Obična kontaminacija rana klostridijama je česta, ali ako uslovi nisu povoljni za razmnožavanje bakterija i lučenje toksina, klinički znakovi nisu prisutni.

Infekcije materice često su povezane sa gravidnom matericom i mogu nastati pri nestručnoj intervenciji kao što je pobačaj u nehigijenskim uslovima, što može dovesti do mionekroze sa visokim stepenom smrtnosti.

Mikrobiološka dijagnostika

Materijal za dijagnostiku uključuje komadiće tkiva, briseve rana i krv, koji se ispituju mikroskopski, kulturološki, biohemijski i toksično.

Liječenje

Osnovni princip liječenja klostridijalne mionekroze i anaerobnog celulitisa i fascitisa je hirurška intervencija. Administracija polivalentnog antitoksičnog seruma je obavezna, a za antibiotsku terapiju koristi se penicilin kao lijek izbora. Terapija kiseonikom u hiperbaričnoj komori značajno smanjuje stopu smrtnosti.