Uzroci, vrste i lečenje karcinoma kože: Bazocelularni, spinocelularni, melanom i ostali tumori

Etiopatogeneza karcinoma kože

Uzrok nastanka karcinoma kože nije potpuno razjašnjen. Direktan uzročnik jeste UV zračenje, čiji je osnovni izvor Sunce, ali i lampe za kvarcovanje. Faktori kao što su hormoni, traume, prisustvo mladeža, rasne i genetske predispozicije, hemijski agensi i jonizujuća zračenja takođe mogu doprineti razvoju bolesti. Visok rizik za karcinom kože postoji kod osoba sa svetlom puti koja lako dobija pege, svetlim očima i kosom, velikim brojem mladeža, mladežima neobičnog izgleda, porodičnom istorijom karcinoma kože, opekotinama od sunca u detinjstvu, čestim izlaganjem suncu bez zaštite, kao i nakon terapije radijacijom za adolescentne akne.

Vrste i klinička slika karcinoma kože

Bazocelularni karcinom (carcinoma basocellulare cutis) je polumaligni tumor koji ne metastazira, ali raste infiltrativno. Prvi znak je čvorić na koži sa teleangiektazijama, najčešće na gornje dve trećine lica. Može se javiti i kao trajni ulkus. Bez lečenja bazaliom progresivno raste. Postoje oblici: solidum (nodularni) sa čvorićem i teleangiektazijama, ulcerosum sa defektom kože koji sporo zarasta, terebrans sa invazijom u okolno tkivo i kost, i pigmentosum sa pojačanom pigmentacijom.

Spinocelularni karcinom (carcinoma spinocellulare) je maligni tumor epitela sa tendencijom invazije i metastaza u regionalne limfne čvorove. Bez lečenja ima smrtonosan ishod. Javlja se u egzotrofičnom obliku - čvor ili izbočenje sa čestim ulceracijama, i endotrofičnom - ulkus koji ne zarasta, najčešće na izloženim delovima kože, posebno na donjoj trećini lica i usni.

Bowenova bolest (Morbus Bowen) je intraepidermalni karcinom in situ sa promenama koje su blago izdignute, oštro ograničene i veličine od nekoliko milimetara do centimetara. Najčešće se javlja solitarno na koži trupa, lica i ruku, a promene mogu biti i na sluzokožama.

Morbus Paget je intraepidermalni adenokarcinom mlečnih žlezda, uglavnom kod žena preko 40 godina. Promene su ograničene na jednu dojku, pojavljuju se kao crvenilo na areoli koje može ličiti na površinsku upalu, sa svrabom, ljuštenjem i širenjem promene. Povećani limfni čvorovi ukazuju na moguće metastaze.

Eritroplazija Queyrat je intraepitelna promena ili karcinom in situ najčešće na genitalijama, crvenkaste boje i blago izdignut. Prognoza je dobra ako ne dođe do progresije u spinocelularni karcinom.

Maligni melanom (melanoma malignum) najčešće nastaje iz postojećih mladeža, a ređe na nepromenjenoj koži. Karakterističan je tamnosmeđi do crni čvor sa nepravilnim ivicama, naglim rastom, spontanim krvarenjem i ulceracijama. Metastaze se rano javljaju u limfnim čvorovima, koži, plućima, kostima i jetri.

Dijagnoza i lečenje

Dijagnoza karcinoma kože se zasniva na kliničkom pregledu i potvrđuje histološkim nalazom. Lečenje varira i može uključivati hirurško uklanjanje tumora, električno kauterizovanje, krioterapiju, upotrebu citostatskih lekova ili kontaktno zračenje.