Uzroci, simptomi i najbolje metode liječenja spinalioma kože (SCC) pod utjecajem UV zračenja i drugih faktora

Uzroci nastanka spinalioma (SCC)

Spinaliomi kože (SCC) najčešće nastaju pod utjecajem različitih faktora, a dominantno je UV zračenje. Kumulativni efekat UV zraka ima ključnu ulogu, što se ogleda u češćem nastanku kod starijih osoba koje dugo borave na otvorenom. Osobe s lakom puti, sklone pegama i aktiničnim keratozama posebno su osjetljive. Pored UV zraka, važni su i jonizujuće zračenje, rendgensko zračenje te česti dugogodišnji kontakti s hemijskim supstancama poput katrana, smola, mineralnih ulja i duvana. SCC se često javlja na mjestima hroničnih iritacija i upala, kao što su neliječeni varikozni ulkusi, ožiljci od opekotina i lupus vulgarisa te na mjestima aktiničnih keratoza i leukoplakije. U posljednje vrijeme naglašava se i genetska predispozicija.

Klinička slika

Spinaliom se obično pojavljuje neupadljivo. U preko 90% slučajeva javlja se na izrazito izloženim dijelovima kože lica (nos, čelo, jagodične kosti, ušne školjke), donjoj usni, dorzumu šaka, a u manjem desetopostotnom učešću može zahvatiti i druge lokalizacije te sluzokožu usne duplje i genitalija. Počinje kao infiltrativna promjena sa hiperkeratotičnom, žućkastom površinom ili kao manji verukoidni čvorić. Tumor može rasti brzo ili sporo, s tendencijom infiltracije u okolna tkiva. Spinaliomi koji nastaju naizgled na zdravoj koži rastu brže i ranije metastaziraju.

Dalji rast može biti egzofitičan (rastući prema površini kože) ili endofitičan (prodire duboko u tkiva). Ukoliko dođe do ulceracije, radi se o uznapredovalom tumoru. Egzofitični oblik je čvrst, pokriven žućkastim keratotičnim slojem i bezbolan. Endofitični oblik ima tvrde ivice i nekrozu u centru.

Metastaze prve nastaju u regionalnim limfnim čvorovima, a potom u udaljenim organima poput pluća, jetre, kostiju i bubrega. Prognoza je uglavnom povoljna, a recidivi su rijetki, oko 4%.

Dijagnoza i liječenje

Dijagnoza se postavlja na osnovu anamneze, kliničkog pregleda i patohistološkog nalaza. Osnovna terapija za većinu bolesti jeste hirurško uklanjanje tumora u cijelosti. Postoperativna zračna terapija preporučuje se kod loše diferentovanih tumora te onih na sluzokoži usne duplje i genitalija. Palijativna radioterapija se koristi u slučajevima uznapredovalih i neizlječivih tumora. Prilikom zahvaćenosti limfnih čvorova vrši se hirurško izrezivanje s histološkim pregledom. U prisustvu metastaza primjenjuje se hemoterapija.

Praćenje pacijenata nakon liječenja traje pet godina, s pregledima na tri mjeseca prve godine, zatim na svakih šest mjeseci druge godine i jednom godišnje naredne tri godine.